E Djelë, 09.15.2019, 06:37pm (GMT+1)

Ballina Linqe Stafi Kontakt
 
 
::| Fjala:       [Advance Search]  
 
Gjithë lajmet  
LAJMI I FUNDIT
OPINONE-EDITORIALE
ZVICRA
INTERVISTË-PRESS
SHQIPTARËT
LAJME NDËRKOMBËTARE
POLITIKË
DIASPORA NË ZVICËR DHE BOTË
PERSONAZH
ART KULTURË
DOSSIER
KËNDI I SHKRIMTARIT
HOLLYWOOD
AFORIZMA
GOSSIPE
SPORT
::| Newsletter
Emri juaj:
Emaili juaj:
 
 



 
OPINONE-EDITORIALE
 
NDËRVETI
Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

E Mërkurë, 07.11.2012, 07:07am (GMT+1)


Mediat tona, kryesisht ato në Kosovë, u treguan të pazonjat të përcaktonin me një fjalë të vetme kush me kë u rrah para disa ditësh në Kuvendin e Kosovës. Lajmi që dhanë ato ishte: "Deputetët e Kosovës u rrahën mes vedi". Me mjetet që jep norma letrare e gjuhës së sotme shqipe, mund të thuhej: "Deputetët e Kosovës u rrahën me njëri-tjetrin" ose "Deputetët e Kosovës u rrahën mes tyre." Por mediat u përpoqën ta shprehnin sa më përmbledhtas përcaktorin, kështu që përdorën trajtën dialektore "mes vedi".

Folja këtu është në trajtën vetvetore të ndërsjellët (reciproke): me u rrahë (paskajore), rrihem (veta e parë e kohës së tashme, dëftore). Fjalori në fuqi i Shqipes së Sotme, nga 12 përdorimet e foljes rrah, nuk e jep fare kuptimin e rrahjes së dikujt nga dikush (vepror), nuk e jep as kuptimin e rrahjes si ndërveprim, pra si vetvetore e ndërsjellët. Këtë e jep fjalë më vete: "rrihem": 1. E qëlloj dikë (me dorë, me grushte etj.) dhe ai më qëllon mua; rrahim njëri-tjetrin. Në vetvetoret e ndërsjellëta të këtij tipi, ndërkaq, bëjnë pjesë edhe shahemi, grindemi, zihemi, ndeshemi, përleshemi e tjerë, ku veprimin e kryejnë dhe njëkohësisht e pësojnë të dyja a më shumë palët pjesëmarrëse.

Në filozofinë morale shqiptare përcaktohet se në rrahje askush nuk del i fituar: Ai që rrah është i rrahur. Ashtu si në sharje: Ai që shan, është i sharë. Etj. Sepse mundësia e reagimit, sado e vogël, sado e papërfillshme, nga pala e sulmuar është pjesë e pandashme e rregullit. Pra, morali shqiptar i përjashton këto sjellje, sidomos i përjashton ndër të rriturit. Fëmijët rrihen, fëmijët grinden, fëmijët zihen, fëmijët ngatërrohen. Të rriturit ndërrojnë (shkëmbejnë) fjalë jo të mira, të rriturit e prishin ndejën, e prishin kuvendin.

Togfjalëshi "mes vedi" është marrë nga të folmet veriperëndimore të shqipes, kryesisht nga shkodranishtja. Kohët e fundit gjithnjë e më shpesh i gjejmë format "vedi" ose "vedvedi". Dikur ato janë lëvruar nga autorë shkodranë. Kujtojmë: Migjeni shkruante "bijtë e shqipes folenë ia ngrehin vedvedit". Gjithsesi "mes vedi" duket se nuk e përmbush qëllimin e lëvruese të shqipes në të folur apo në të shkruar, për të shprehur përcaktorin në përdorimet e vetvetoreve të ndërsjellëta.

Fjala e leksikut të letrarishtes "vete" ka spektrin e saj të përdorimit me apo parafjalë, në lidhje të ndryshme të ngushta apo të gjera sintaksore, por nuk ndihmon në zgjidhjen e saktë kuptimore.

Janë të folmet verilindore të shqipes, ku përfshihet Kosova, ato që e përmbajnë këtë mundësi shprehëse: Fëmijët u rrahën ndërveti, u zunë ndërveti, u grindën, u përleshën, u grisën, u gërrithën, etj. etj. ndërveti. Në kontekstin e lajmit të mësipërm do të thuhej "Deputetët e Kosovës u rrahën ndërveti", "u shanë ndërveti", "u përlanë ndërveti", "u grushtuan ndërveti", "u shqelmuan ndërveti".

Dukuria e rrahjeve, sharjeve, grindjeve, zënieve, përlamjeve, përleshjeve, grushtimeve, shqelmimeve, bërrylimeve... në mjediset zyrtare dhe mjediset e tjera publike mes zyrtarëve, mes politikanëve, pra mes njerëzve tanë publikë ka gjasa të vijë vetëm në rritje, ka gjasa të pasurohet në përmbajtje dhe të stërhollohet në formë, ka gjasa të jetë përherë e më argëtuese, më zbavitëse, më afër showve televizive popullore.

Në të folurit e përditshëm për një rrahje të stërzgjatur, ku askush nuk ndërhyn për t'i ndarë palët, thuhet: U rrahën deri sa i ndau shiu. Në forma dëshirore thuhet: U rrahshin derisa i ndaftë shiu. Edhe për deputetët tanë, zyrtarët tanë, qeveritarët tanë, partiakët tanë, biznesmenët, afaristët, pra të Tiranës, të Prishtinës e tjerë, mund të themi, mund të urojmë: U rrahshin, u shafshin, u shtyfshin, u pëshyfshin, u grindshin, u zënshin, u gërrithshin, u gërvishtshin, u grushtofshin, u shqelmofshin, u gazepofshin, u sakatofshin, u gjytyrymofshin... derisa dalshin fare, pra derisa mos i ndaftë as shiu!

Këto na bëjnë vetëm për të qeshur. Me rëndësi është që gjuha shqipe të mos mbetet duke u vërtitur nëpër dhëmbë në kërkim të fjalëve apo formave shprehëse më të përshtatshme. Ka pasuri të pafundme gjuhësore në dialektet e përjashtuara nga qytetaria e shqipes prej burokracisë politike gjuhësore. Pa emancipimin e politikës gjuhësore, gjuha shqipe do të mbetet do të shkojë duke u tkurrur dhe do të vijë dita që t'i mbetet në fyt vetvetes.

Ky është shqetësimi im, ky le të jetë shqetësimi real i të gjithë lëvruesve dhe përdoruesve të shqipes, folës apo shkrues të saj. Realiteti shqiptar pasurohet, marrëdhëniet e tij të brendshm dhe partneritetet e tij të jashtme pafundësohen, prandaj sfidat shumëfishohen. Ato fitohen më shumë duke iu kthyer thesarit gjuhësor të dialekteve, nëndialekteve, të folmeve, thesarit gjuhësor të pashfrytëzuar në shkrimet e derisotme shqipe, sesa duke huazuar apo duke improvizuar kalke nga burimet e huaja.

©

Pesëvjetori i vizitës së Presidenti amerikan në Shqipëri XHORXH W BUSHI NË TURIN EUROPIAN HISTORIK TË KOSOVËS

Veta e parë LETËR ZOTIT PËR BARDHYL AJETIN!

 Nga SKËNDER BUÇPAPAJ (shkruar më 4 qershor 2005)

SHQIPËRIA POSTKOMUNISTE DREJT PRESIDENTIT TË GJASHTË

Nga SKËNDER BUҪPAPAJ

MIRËNJOHJE AMERIKËS!

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

DOBIA KRYESORE E KATASTROFAVE NATYRORE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

DY FJALË PARA PROTESTËS SË PRITSHME TË VETËVENDOSJES

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


NJË VIT HARRAKAT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

HAVELI QË E PATËM, HAVELI QË NUK E PATËM

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SINOPSIS STINORIT TË SIVJETËM TË ZJARREVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PRESIDENTI BILL KLINTON ËSHTË NJERIU QË MORI VENDIMIN EPOKAL PËR ÇLIRIMIN E KOSOVËS

Ribotohet me rastin e 65 vjetorit të lindjes së presidentit të 42-të të SHBA

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

ZËVENDËSKRYEMINISTËR PËR GJUHËN SHQIPE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

DISA IDE PËR ORGANIZIMIN E DIASPORËS SHQIPTARE NË ZVICËR

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

URIMET MIRËSEARDHËN

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

INSTRUMENTI I VETËM ËSHTË PUNA

MË SHUMË SE OPOZITË INSTINKTIVE, KOSOVËS I DUHET NJË OPOZITË ME STRATEGJI

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

REVOLUCIONE APO RRËSHQITJE SITUATE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

URIMET EVROPIANE NDOSHTA NUK DO TË VIJNË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

FORCËN E OPOZITËS NUK E BËJNË NUMRAT

Nuk e bën as dobësia e shumicës qeverisëse

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

BISEDIME JO, DIALOG PO

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

POETIKA E DHIMBJES NË NJË ROMAN TË RI

Romani "Imazh" i Zef Mulajt

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NJË SKEMË PA SENS KRIJUES

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

A ËSHTË E PËRGATITUR LIDHJA DEMOKRATIKE PËR TA QEVERISUR KOSOVËN?

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

THAÇIZMI

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

RADHA E RËNIES SË RAISËVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

21 JANARI DHE INTELEKTUALËT LAKEJ

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

KUVENDI I RI: TIPOLOGJI, KAAKTERIZIME, PROGNOZA

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PËRSHPIRTNI NAZMI LUKAJT, MIKUT DHE KOLEGUT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

21 JANARI NË RADARIN E JASHTËM MEDIATIK

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NJË VERSION I NËNTËDHJETESHTATËS

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

BAJRAKU NË ÇARSHI OSE POLITIKA NË ANKAND

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

ROJA TË SOVRANITETIT

Zotër shtëpie

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PDK DHE LDK SHTRATIN ENDE TË NXEHTË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

ALTERNATIVË MAFIOZE PUSHTETIT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SUDETIÇ, I TRETI I MOSKETIERËVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

KOLLITJET E STALINIT...

...nesër në "tri komunat heroike"

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MARTY & THAÇI, THE PRECEDENT & SUBSEQUENT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

TË DUAN, PA TË QORTOJNË

(Letër e mbyllur partive)

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

UKË RUGOVA DHE QYTETARIA E DINASTIVE NË DEMOKRACI
Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SIMBOL I LUFTËS SË KOSOVËS ËSHTË SHTËPIA E JASHARAJVE, NUK ËSHTË "SHTËPIA E VERDHË"

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

EVROPA NË ANËN E HUMBËSVE TË LUFTËS SË KOSOVËS

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MINUS NEXHATI, PLUS ALBINI, BARAS ÇKA?

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

POLITIKËN MUND TA NDRYSHOSH VETËM DUKE MARRË PJESË NË POLITIKË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SHKODËR SHQYPNIA!

PARTITË E KRYEMINISTRAVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

UKA DHE ISAI

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

DOSIADA

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

TIPOLOGJIA E LISTAVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SHKRIRJA E MEDIAVE NË PUSHTETIN POLITIK

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ



MURMURIMË DUKAGJINI (REQUIEM PËR DIN MEHMETIN)

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

ZGJEDHJE TË FAKTIT TË KRYER

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

Sot mbushen plot 17 vjet nga dalja për herë të parë në satelit e Radiotelevizionit Shqiptar

NGASJET E PERSONALIZIMIT TË HISTORISË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ<

GREQIA DHE SHQIPËRIA, GREKËT DHE SHQIPTARËT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MJAFTON EMRI IBRAHIM RUGOVA

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

KALVARI I NJË MOCIONI

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PDK DHE LDK SHAHEN... DERI PAS ZGJEDHJEVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

AKSESI I KOSOVËS NË DOSJET E SPIUNËVE TË SAJ

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NGA NGURIMET NË NGUTJE?

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SINDROMI I THESARIT TË ALI PASHË TEPELENËS SI E KAPI GREQINË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


EMPATI E MBRAPSHTË E SOCIALISTËVE ME DEMOKRATËT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

SHQIPTARIZMI NË KONTEKSTIN E EVROATLANTIZMIT DHE GLOBALIZMIT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

VIZIONI YNË EVROPIAN I RIBASHKIMIT SHQIPTAR

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

HAMENDJET PARAZGJEDHORE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NUK KAM MALL PËR FUSHATAT E DORËHEQJEVE, LARG QOFSHIN FUSHATAT E DORËHEQJEVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

A DO TË VAZHDOJË NJOHJET EDHE GJATË DIALOGUT?

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MBYLLJA ME NDER E MISIONEVE NDËRKOMBËTARE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

A MUND ERDHËT PREJ NJU JORKU

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

Ç'RRUGË KA HYRË PROCESI I NJOHJEVE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NË LDK ASGJË E RE, ASGJË E RE NË LDK

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

HISTORIA NUK ËSHTË E PARTIVE, PARTITË JANË PJESË E HISTORISË

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

E NGRIRË KOSOVA NUK MUND TË HYJË NË BISEDIME TË REJA

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

AZEMI, DISIDENTI I LINDUR

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MIQËSIA ME VATIKANIN

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

VDEKJA E POETIT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

FATI I UKSHIN HOTIT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PA ZBARDHJEN E HISTORISË DISIDENCA SHQIPTARE NUK DO TA FITOJË QYTETARINË


Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

PËR INAT TË KOSOVËS, SERBIA ËSHTË GATI TË BËJË ÇFARËDO HARAKIRI

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

LERENI KOSOVËN SHËNDOSH, NËSE E DONI SHËNDOSH BALLKANIN, EVROPËN...

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ



Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


EMRI NDËRKOMBËTAR I KOSOVËS

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


KOSOVA DHE NJOHJET - GJEOPOLITIKA TJETËR

MË TEPËR SE NJË GJETJE FORMULE, NJË THYERJE TABUJE

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ



Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


AS REVANSHISTË, AS TË REVANSHUAR

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

VERIU I KOSOVËS, FUSHËBETEJA E FUNDIT?

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ


Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

NË HORIZONTE ENDE ASNJË RRETHANË OPTIMALE PËR BISEDIME


KORRUPSIONI SHESHIT

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

MARRËDHËNIET ME NDËRKOMBËTARËT SHPREHIN AFTËSINË SHTETËRORE TË KOSOVËS

Nga SKËNDER BUÇPAPAJ

©


SKËNDER BUÇPAPAJ


Rating (Votes: )   
    Comments (0)        Dërgoja shokut        Printo


Other Articles:
SHQIPTARËT NË MAL TË ZI DHE ZGJEDHJET E ARDHSHME PARLAMENTAREVetëm me frontin  e përbashkët të subjekteve politike shqiptare mund të arrihet rezultati i dëshiruar për shqiptarëtNga XHELADIN ZENELI (07.09.2012)
Barometri diplomatikABSURDI, DUBAI ARAB NË VERI TË KOSOVËS!?Nga Prof. Dr. MEHDI HYSENI (07.08.2012)
KUJTO, PËR TË MOS HARRUAR KURRËNga FRANK SHKRELI (07.07.2012)
LIRI E MARRЁ PENGMeditim Nga Përtej Oqeanit Në Natën e LirisëNga ILIR HYSA, Nju Jork (07.05.2012)
Replikë me Paskal MilonKLITHMA E HIENAVENga RESHAT KRIPA (07.04.2012)
DOMETHËNIA E VËRTETË E KATËR KORRIKUT- PAVARËSISË SË SHTETEVE TË BASHKUARANga FRANK SHKRELI (07.03.2012)
Replikë me z Guri ShytiA DO TË SHKRUHET HISTORIA E VËRTETË?Nga RESHAT KRIPA (07.03.2012)
BAROMETRI DIPLOMATIKJO DIALOG, POR MBYLLJE TË KUFIJVE ME SERBINË!Nga Prof. Dr. MEHDI HYSENI (07.02.2012)
KUR FATI I VIKTIMAVE TË PAFAJSHËME ËSHTË NË DORË TË RUSISË DHE KINËSNga FRANK SHKRELI  (06.30.2012)
BAROMETRI DIPLOMATIKNË KOSOVËN E SHQIPËRISË ETNIKE NUK KA KOMB KOSOVAR, POR VETËM NJË PJESË E KOMBITSHQIPTARNga Prof. Dr. MEHDI HYSENI (06.29.2012)



 
::| Lajme të fundit
::| Kalendari
Shtator 2019  
D H M M E P S
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          
 
::| Hot News
PËRMBYTJET NË SHQIPËRI - QEVERIA THOTË SE GJENDJA ËSHTË KRITIKE, KËRKON NDIHMË NGA BRUKSELI
ARVIZU - PRESIM QË DREJTËSIA SHQIPTARE TË DËNOJË TRAFIKANTËT E NJERËZVE
NATO NUK MUND TË NDIHMOJË NË KRIJIMIN E USHTRISË NË KOSOVË
GJERMANIA, FRANCA, BRITANIA E MADHE, HOLLANDA DHE DANIMARKA KUNDËR STATUSIT TË VENDIT KANDIDAT PËR SHQIPËRINË
THAÇI PARALAJMËRON ZGJEDHJEN E PRESIDENTIT GJATË JAVËS SË ARDHSHME
MISIONI MISHELËNga MICHELLE OBAMA, Newsweek
BABAI E NJEH MË MIRËNga THOMAS L. FRIEDMAN, New York Times
NATO dhe BE borxhlinj ndaj Kosovës ?Nga Elida Buçpapaj

 
VOAL
[Shko lart]